โรคที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ

posted on 26 Jul 2009 10:32 by momozeed in knowledge

โรคที่พบในผู้สูงอายุ

ปัญหาที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ มนุษย์มีการพัฒนาสมบูรณ์สูงสุดเมื่ออายุ 20-25 ปี จากนั้นประสิทธิภาพการทำงานของร่างกายและอวัยวะจะเริ่มถดถอยลง ซึ่งจะเห็นได้ชัดเจนเมื่อถึงวัยสูงอายุ ทำให้ผู้สูงอายุจะมีปัญหาสุขภาพทั้งร่ายกาย จิตใจและโรคต่างๆ ซึ่งพบได้บ่อยกว่าในวัยอื่นๆปัญหาที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ

1. ความเสื่อมของสติปัญญา เนื่องจากเซลล์สมองจะน้อยลง รวมการทำงานของเซลล์สมองจะขาดประสิทธิภาพ เนื่องจากเลือดไหลเวียนสมองน้อยลง สารเคมีภายในสมองลดลงและภาวะขาดอาหารและวิตามินบางชนิด ผู้สูงอายุจะมีความจำเสื่อม หลงลืม นอนไม่หลับ ถ้าเป็นมากอาจช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ ภาวะสมองเสื่อมอาจนำไปสู่ปัญหาอื่นๆ เช่น การพลัดหลง, อุบัติเหตุ, การขาดอาหาร, การติดเชื้อ จึงควรได้รับความสนใจและดูแลอย่างใกล้ชิด

2. ภาวะซึมเศร้า เป็นภาวะที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคเรื้อรังทางกาย ขาดสมรรถภาพ สูญเสียบุคคลข้างเคียง สูญเสียอำนาจหน้าที่การงานและขาดความเอาใจใส่จากญาติพี่น้อง ผู้ป่วยจะมีอาการหลายอย่าง ได้แก่ ความผิดปกติของการนอน ขาดความสนใจ รู้สึกผิด ขาดสมาธิ เบื่ออาหาร กระวนกระวายหรืออาจนิ่งเฉยกว่าปกติ ถ้ามีอาการรุนแรงอาจมีความคิด ฆ่าตัวตาย

3. อาการกลั้นปัสสาวะไม่ได้ เนื่องจากการปัสสาวะต้องอาศัยปัจจัยประการ ได้แก่ การเคลื่อนไหว ความรู้สึกตัว ความต้องการจะปัสสาวะและการปัสสาวะ นอกจากนี้ยังมีผลกระทบภายนอก ได้แก่ การอักเสบของทางเดินปัสสาวะ ช่องคลอดหรือทางเดินปัสสาวะฝ่อและอักเสบ และผลข้างเคียงของการใช้ยาและรักษาหลายโรค เช่น ยาคลายเครียด ยารักษาอาการซึมเศร้า หรือยารักษา ความดันบางชนิด ยาขับปัสสาวะเองทำให้ปัสสาวะมากก็อาจทำให้ปัสสาวะไม่ทันได้ นอกจากนี้ยังมีภาวะปัสสาวะไม่สะดวกเรื้อรัง ซึ่งเป็นผลจากความผิดปกติของทางเดินปัสสาวะ ซึ่งต้องตรวจวินิจฉัยและรักษา โดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

4. การหกล้ม ก็เป็นอีกปัญหาหนึ่งที่พบบ่อยโดยเฉพาะเพศหญิง อัตราการหกล้มสูงถึง 30% ในแต่ละปีและสัดส่วนจะสูงขึ้นตามอายุ การทรงตัวและการลุกเดินต้องอาศัยการประสานงานกันของความรู้สึกตัว ระบบประสาทและกล้ามเนื้อ การไหลเวียนของโลหิต และการปรับตัวต่อสิ่งแวดล้อม การทรงตัวจะเสียไปและทำให้เซได้ง่ายในผู้สูงอายุทำให้หกล้มได้ง่าย ภาวะใดก็ตามที่มีผลกระทบของระบบการทำงานดังกล่าว ก็อาจเป็นสาเหตุทำให้เกิดการหกล้มได้ เช่น เลือดไหลเวียนสมองน้อยลง, อัมพาต , ปอดบวม, หัวใจขาดเลือด, การเปลี่ยนสิ่งแวดล้อม เช่น พื้นลื่น เป็นต้น ยาและแอลกอฮอล์เป็นสาเหตุเสริมที่พบได้บ่อย นอนไม่หลับ ปัสสาวะไม่ทัน ปัญหาเท้าและอาการบวมก็เป็นปัญหาได้ สาเหตุสำคัญที่สุด คือ การเสียการทรงตัวและกลัวจะหกล้ม การทรงตัวที่ผิดปกติ อาจมีสาเหตุจาก

1. ความเสื่อมตามอายุ

2. โรคของระบบประสาท เช่น อัมพาต ระบบประสาทอัตโนมัติ และระบบประสาทส่วนปลายเสื่อม

3. เบาหวาน

4. แอลกอฮอล์

5. ภาวะทุพโภชนาการ

6. โรคของสมองส่วนที่ ควบคุมการทรงตัว

7. ความดันโลหิตตกเมื่อเปลี่ยนท่า

8. จากการใช้ยาบางชนิด

9. เกิดภายหลังการนอนที่นานเกินไป

10. ภาวะทางจิต เช่น ความเครียดหรือซึมเศร้าก็อาจมีส่วนเช่นกัน การล้มเป็นสาเหตุสำคัญของภาวะทุพพลภาพที่สำคัญของผู้สูงอายุ และอาจจะมีภาวะแทรกซ้อนที่ทำให้เสียชีวิตได้ การป้องกันการล้มโดยการจัดสภาพแวดล้อมภายในบ้าน การใช้อุปกรณ์ในการช่วยการเคลื่อนที่ที่เหมาะสม การรักษาโรคกระดูกและข้อและรักษาโรคทางกายต่างๆ ที่อาจเป็นสาเหตุให้ผู้สูงอายุเกิดการหกล้มเป็นสิ่งจำเป็น ผู้สูงอายุทุกคนควรได้รับการประเมินความเสี่ยงที่จะเกิดการหกล้มอย่างสม่ำเสมอ และได้รับการฝึกใช้อุปกรณ์ช่วยเดินในกรณีที่จำเป็น

5. การเคลื่อนไหวลำบาก อันเนื่องจากอาการปวด อ่อนแอ การเสียการทรงตัว และปัญหาทางจิตทำให้ผู้สูงอายุต้องนอนอยู่เฉยๆ อาการอ่อนแรงอาจมีสาเหตุจากโรคของกล้ามเนื้อ ภาวะทุโภชนาการ ความผิดปกติของเกลือแร่ โลหิตจาง ความผิดปกติของระบบประสาทหรือกล้ามเนื้อ นอกจากนี้อาจมีสาเหตุร่วมจากโรคทางข้อ เช่น รูมาตอยด์ เก๊าท์ โรคพาร์กินสัน และยารักษาโรคจิต อาการเจ็บปวดจากสาเหตุหลายประการ ทำให้ผู้สูงอายุไม่อยากเคลื่อนไหวได้

6. ผลกระทบจากการใช้ยา ด้วยเหตุผลหลายประการทำให้ผู้สูงอายุมีโอกาสจะมีผลข้างเคียงจากการใช้ยามากกว่าคนทั่วไป 2-3 เท่า การกำจัดของในร่างกายช้าลงมาก เนื่องจากการทำงานของไตและตับเสื่อมลง การตอบสนองต่อยาก็ต่างจากคนทั่วไป เช่น จะไวต่อยาตระกูลฝิ่น และยาต้านการแข็งตัวของเลือด ผู้ป่วยสูงอายุอาจมีภาวะผิดปกติหลายอย่าง จึงมีโอกาสได้รับยาหลายขนานทั้งที่แพทย์สั่งและซื้อกินเอง โอกาสเกิดผลข้างเคียงจึงมากขึ้น ดังนั้นการเลือกใช้ยาเท่าที่จำเป็นและอย่างเหมาะสมจึงจำเป็นมาก เพื่อหลีกเลี่ยงผลเสียดังกล่าว โรคที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ

1. โรคอ้วน
2. โรคเบาหวาน
3. โรคความดันโลหิตสูง
4. โรคไขมันในเลือดสูง
5. โรคข้อเสื่อม
6. โรตหัวใจขาดเลือด
7. โรคสมองเสื่อม
8. โรคซึมเศร้า
9. อาการวิตกกังวลและนอนไม่หลับ
10. โรคเกี่ยวกับทางเดินอาหาร ท้องอืด ท้องผูก จะเห็นได้ว่าผู้สูงอายุมีปัญหาด้านสุขภาพที่ต้องได้รับการดูแล ดังนั้นผู้สูงอายุควรได้รับการตรวจสมรรถภาพร่างกายผู้สูงอายุ (Geriatric Assessment) และการตรวจสุขภาพอย่างสม่ำเสมอและเมื่อพบโรคหรือความผิดปกติต่างๆ ควรรับการตรวจรักษาและดูแลอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้มีสุขภาพสมบูรณ์แข็งแรงเหมาะสมกับวัย